Royaume-Uni, Cambridge, Corpus Christi College, Library, MS 486

  • Other Form of the Shelfmark :
    • Cambridge. Corpus Christi College, Library, fonds principal, 486
  • Held at :
  • Langs : Grec
  • Date of Origin :
  • Support Material : Vellum
  • Number of Folios :
    • ff. 187 + 2
  • Binding :
    • Old binding: stamped leather (red) over wooden boards.
  • Codicological details :
    • 19 lines (also 16 and 18) to a page
    • ff. 1-187 + i-ii. Partially imaged: front cover exterior and interior + ff. 1-9r + back cover exterior and interior
    • α(8) β(8) ββ(8) γ(8)-κ(8) κα(6) κβ(8) κγ(6) (1 canc.), 2 flyleaves of paper.
  • Script :
    • in a fine small hand, hanging from ruled lines

Contents

Data Source: Parker Library

  • Résumé : CCCC MS 486 is a small vellum codex copied in the late twelfth or early thirteenth century, said to come from Mt Athos, and evidently meant for monastic use. The contents are a miscellany: Ecclesiasticus (missing the first 8 chapters); a short section on the iambic metre; doctrinal responses by Gregory of Nyssa (c. 330-c. 395), Dionysius of Alexandria (d. c. 264), Nicon, and Peter, patriarch of Antioch as well as some anonymous extracts. The book retains its original medieval binding. As a result of the fragility of this binding it has only been possible to image the exterior and interior of the covers and part of the text pages, ff. 1r-9r.


    Contenu :


    Langue(s) des textes : grec


    1r-94r - Ecclesiasticus in Greek (incomplete) || Ecclesiasticus

    Note : The book begins imperfectly in Ecclus. ix 1

    incipit : (1r) κὰι του̑ κόλπου σου

    Note : The text ends

    explicit : (94r) τ̀ον μισθ̀ον ὑμω̑ν ἐν καιρω̑ αὐτου̑

    Note : After this is a later inscription, erased


    94v-96v - A note on the iambic metre || A short tract on the Iambic metre with preface in iambics

    incipit : (94v) τ̀ο τω̑ν ἰάμβων μέτρον ἐστ̀ιν ἑξάπουςὁ που̑ς δ̀ε δισ́υλλαβος ὢν στεφηφόρεπου̑ς δ' ει̑̔ς ί̓αμβος προσφυω̑ς κεκλημένος

    Note : Lines 15, 16

    Note : (94v) ταυτ' ου̑̓ν ἀκόυσας κὰι μαθ̀ων πάντων ά̓ναξχάριν δίδου μοι σὸυς σοφωτάτους λόγους

    incipit : (94v) Ἡ πρ́ωτη χω̑ρα σ́υγκειται ἐκ βραχέως κὰι μακρου̑ οι̑̔ον λέων

    explicit : (96v) ἰδὸυ ἐνταυ̑θα τ̀α βραχέα δηλονότι τ̀ο ε̄ κὰι ο̄ ἀὲι μακρά εἰσι θέσει οὐδέποτε δ̀ε βραχέα

    Note : On f. 96v are iambics again: the ends of lines are faint

    Note : (96v) ὀρθ̀ας φ́υλαττε του̑ νόος ... φρέναςκὰι κοιλίαν δάμαζε κὰι γλω̑σσαν ...

    Note : line 19

    Note : (96v) στρέφει γ̀αρ ὡς ́ά̓κμων ... σφ́υραν

    Note : Later scribbles in lower margin


    Intervenants :

    Gregory of Nyssa - author

    97r-104r - Gregory of Nyssa, De fide (to Simplicius)

    rubric : (97r) Του̑ ἁγίου Γρηγορίου του̑ Ν́υσσης πρ̀ος Συμπλόκιον τριβου̑νον περι πατρὸς υἱου̑ κὰι πν̄ς (?)

    incipit : (97r) Κελέυει ὁ θὲος δὶα του̑ προφήτου μηδένα προσφατ̀ον θὲον

    Note : (Gregory of Nyssa P. G. 135)

    explicit : (104r) εἰ μ̀η ἐν πνέυματι ἁγίω


    104r-124r - Gregory of Nyssa, Quod non sint tres dii (to Ablabius)

    rubric : (104r) Του̑ αὐτου̑ πρ̀ος Ἀβλαβιον δὶα τί μίαν τ̀ην θεότητα

    Note : (P. G. XLV 115)

    incipit : (104r) Ὑμα̑ς μ̀εν δίκαιόν ἐστι

    explicit : (124r) μοναδικω̑ς ἑξαγγέλλεται . ω̑̔ ἡ δόξα εἰς τ. αἰ. τω̑ν αἴωνων ἀμήν


    124r-132v - Gregory of Nyssa, Aduersus Graecos

    rubric : (124r) Του̑ αὐτου̑ πω̑ς τρία πρόσωπα λεγονται

    Note : (πρ̀ος τὸυς ́Ἑλληνας P. G. XLV 175)

    incipit : (124r) Εἰ τ̀ο θὲος ό̓νομα

    explicit : (132v) θεωρει̑ται πατρ̀ος κ. υἱου̑ κ. ἁγ. πνέυματος


    132v-147r - Gregory of Nyssa, Canonical epistle (to Letoius)

    rubric : (132v) Του̑ αὐτου̑ Γρηγορίου ἐπιστολ̀η κανονικ̀η πρ̀ος Λητόϊον ἐπίσκοπον Μελετινη̑ς

    Note : (l. c. 222)

    incipit : (132v) ́Ἑν κὰι του̑το κ̀ἀν

    explicit : (147r) μικρότερον τη̑ς ση̑ς μεγαλοφυί̈ας η̑̓


    Intervenants :

    Dionysius of Alexandria - author

    147r-152v - Dionysius of Alexandria, Epistle to Basilides

    rubric : (147r) Του̑ μακαρίου Διονυσίου ἐπισκόπου Ἀλεξανδρείας ἐκ τη̑ς πρ̀ος Βασιλίδην ἐπιστολη̑ς . περ̀ι του̑ μεγάλου σαββάτου πότε χρ̀η ἀπονηστίζεσθαι

    Note : (147r) Διον́υσιος Βασιλίδη τω̑ ἀγαπητω̑ μου

    incipit : (147r) Ἀπέστειλάς μοι πιστότατε

    Note : (P. G. 1271)

    explicit : (152v) λειτουργου̑ντα τω̑ κυρίω εὔχομαι


    152v-153r - Dionysius of Alexandria, Excerpt from an Easter letter

    rubric : (152v) Του̑ αὐτου̑ ἐκ του̑ λόγου του̑ εἰς τ̀ο πάσχα διατί νηστέυομεν τετράδα κὰι παρασκευήν

    incipit : (152v) Οὐκ ἐγκαλέσει τίς ἡμι̑ν

    explicit : (153r) οὐδ̀ε γόνατα κλίνειν παρειλήφαμεν


    Intervenants :

    Nicon - author

    153r-154v - Nicon, On the fast for the Virgin Mary

    rubric : (153r) Του̑ ὁσιωτάτου Νίκονος μοναχου̑ τη̑ς μονη̑ς τη̑ς ἁγ. Θεοτόκου τη̑ς Ραϊθου̑ εί̓δησις περ̀ι τη̑ς πανσέπτου νηστείας τη̑ς ὑπεραγ. Θεοτόκου κ. ἀειπαρθένου Μάριας

    incipit : (153r) Χρ̀η εἰδέναι ό̔τι ἡ τη̑ς ὑπερενδόξου Θεοτόκου νηστεία οὐ κατ̀α τάξιν ἐγγράφως κει̑ται

    explicit : (154v) πρ̀ος τ̀ας ἑκάστου ἐπιθυμίας


    154v-166v - Nicon, Response to a query on the fast for the Virgin Mary

    rubric : (154v) Του̑ αὐτου̑ πρ̀ος τ̀ον αἰτησάμενον παρ' αὐτου̑ περ̀ι τη̑ς ὑπερενδόξου Θεοτόκου νηστείας

    incipit : (154v) Ἐπειδήπερ ἡ αί̓τησίς σου

    explicit : (166v) εἰς σωτηρίαν ὁμου̑ σ́ωματος κὰι ψυχη̑ς. αμήν

    Note : One or both of these tracts is in MS. Paris fonds Gr. 1370. Cf. Fabr. Bibl. Gr. XI 278 and note. Cf. Migne, P. G. CXXVII 525


    166v-168r - A note on Bishop Paphnoutios

    rubric : (166v) Περ̀ι Παφνουτίου ἐπισκόπου

    incipit : (166v) Παφνόυτιος ἑπίσκοπος . ό̔στις η̑̓ν ἐκ μια̑ πόλεως τη̑ς ά̓νω Θηβαί̈δος . ου̑̔τος δ̀ε η̑̓ν ἀν̀ηρ θεοφιλ̀ης κὰι ἀσκητ̀ης

    explicit : (167v) δὶο κὰι τ̀ην περ̀ι τόυτου ζήτησιν έ̓παυσαν, τ̀ην γν́ωμην καταλίψαντες τοι̑ς βουλομένοις ἀπέχεσθαι


    168r-173r - Rules on fasting

    rubric : (168r) Εί̓δησις ἀκριβ̀ης κὰι σ́υντομος περί τε τη̑ς νηστείας τη̑ς ἁγ. τεσσαρακοστη̑ς κὰι περ̀ι τη̑ς πρ̀ο αυτη̑ς καθαρισίμου ἑβδομάδος κὰι τη̑ς μετ' αὐτ̀ην μεγάλης ἑβδομάδος του̑ πάθους του̑ κυρίου κὰι ά̓λλων τινω̑ν ἐν τω̑ μεταξ̀υ ἀναγκαίων ζητημάτων

    incipit : (168r) Ἐν έ̔ξ μ̀εν ἡμέραις ὁ θὲος τ̀ον ὁρ́ωμενον του̑τον κόσμον ἐδημιόυργησεν

    explicit : (173r) ταυ̑τα τοίνυν ἐν συντόμω ἐξεθέμεθα κατ̀α τ̀ο ἡμι̑ν ἐφικτ̀ον . δόξαν κ. εὐχαριστείαν ἀναπέμποντες τω̑ πατρ̀ι κ. τ. υἱω̑ κ. τ. αγ. πν. νυ̑ν κ. ἀεὶ κ. εἰς τ. αἰ. τ. αἰ. ἀμήν


    173r-178v - Epistle (unattributed)

    incipit : (173r) Θεοφιλέστατε κὰι ἡγιασμένε μοι δέσποτα . περ̀ι ω̑̔ν ἡμα̑ς ἐρ́ωτησας ἐκκλησιαστικω̑ν ζητημάτων

    explicit : (178v) κὰι περ̀ι του̑ ποτηρίου ὁμοίως ὁ πρω̑τος λαβ̀ων ἐκει̑νος πρω̑τον ἀπ̀ο του̑ ποτηρίου μετέχει . οὐδ̀εν ὑπελήφθη σοι . κὰι ὑγίαινε


    Intervenants :

    Peter, Patriarch of Antioch - author

    178v-187v - Peter, Patriarch of Antioch, Epistle to the Archbishop of Gradensis

    rubric : (178v) Ἐπιστολ̀η Πέτρου πατριάρχου Ἀντιοχείας πρ̀ος τ̀ον ἀρχιἐπίσκοπον Γραδένσης ἀκιλιγένσης τη̑ς Βενετίας

    incipit : (179r) Τω̑ σεβασμιωτάτω κὰι ἰσαγγέλω δεσπότη μου

    Note : Cotelier, Mon. Eccl. II 112. Many MSS. seem to exist, at Paris and elsewhere

    Note : Ends imperfectly f. 187v, on which page the writing is very faint

Text in this manuscript

Data Source: Pinakes

Anthologie grecque [Grec].

Narrationes animae utiles uariae [Grec].

  • Related work : Narrationes animae utiles uariae
  • Folios : 166v-168
  • Repertory : BHG : 1438m (cf.)
  • Incipit : Παφνούτιος ἐπίσκοπος, ὅστις ἦν ἐκ μιᾶς πόλεως
  • Explicit : καταλίψαντες τοῖς βουόμενοις ἀπέχεσθαι

Quaedam (Ascetica) [Grec].

  • Related work : Quaedam (Ascetica)
  • Folios : 168-171v
  • Incipit : ἐν ἕξ μὲν ἡμέραις ὁ θεὸς τὸν ὁρώμενον τοῦτον κόσμον ἐδημιούργησεν
  • Explicit : τὴν τότε αὐτῶν θλίψιν τῶν μαθητῶν ὑπομνήσαντες

Quaedam (Ascetica) [Grec].

  • Related work : Quaedam (Ascetica)
  • Folios : 171v-173, 176v-177v
  • Incipit : ζητητέον δὲ τίνος χάριν ἐν ταῖς νηστίμοις ἡμέραις τῆς ἁγίας τεσσαρακοστῆς
  • Explicit : ταῦτα τοίνυν ἐν συντόμῳ ἐξεθέμεθα κατὰ τὸ ὑμῖν ἐφικτόν, δόξαν...

Participants

Provenance

  • Presented in 1877 by the Rev. J. Priestley Foster, vicar of Dartmouth. (Source : Parker Library)
  • In the last cover is a paper label: Greek MS. (on vellum) from Mount Athos, date about 1200 A.D. (Source : Parker Library)

Bibliography

  • A. Jacob, « Heurs et malheurs d'un euchologe salentin (Melphictensis 10) », dans A. Binggeli (éd)A. Boud'hors (éd)M. Cassin (éd), Manuscripta Graeca et Orientalia. Mélanges monastiques et patristiques en l'honneur de Paul Géhin, Orientalia Lovaniensia Analecta 243, Peeters, 2016, p. 443-467
  • S. Delle Donne, « Il codice greco Corpus Christi College 486 di Cambridge : contenuto, organizzazione testuale e legami con l’Italia Meridionale », Revue d'histoire des textes, 9, 2014, p. 375-393
  • S. Delle Donne, « Sedici giambi sul giambo (per un imperatore?) e un trattatello sul giambo dal ms. Corpus Christi College 486 di Cambridge », Medioevo greco, 13, 2013, p. 37-56

Data sources